การตรวจวัด ด้วยตนเองที่บ้าน

การตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือดและปัสสาวะด้วยตนเองที่บ้าน

อินซูลินเป็นฮอร์โมนที่สร้างจากตับอ่อน และจะหลั่งออกมาเมื่อมีการกระตุ้นจากอาหารที่รับประทานโดยเฉพาะอย่างยิ่ง น้ำตาลกลูโคส อินซูลินทำหน้าที่พากลูโคสเข้าสู่เซลล์ นอกจากนี้ยังทำหน้าที่อื่นๆ อีกหลายอย่าง เช่น ช่วยเสริมสร้างเนื้อเยื่อต่างๆ ควบคุมระดับไขมันในเลือด เป็นต้น

โรคเบาหวานโดยเฉพาะอย่างยิ่งชนิดที่ 2 เกิดจากร่างกายขาดอินซูลิน โดยที่ตับอ่อนสร้างอินซูลิน
ออก มาไม่เพียงพอหรืออินซูลินออกฤทธิ์ได้น้อยกว่าปกติ เนื่องจากเกิดภาวะดื้อต่ออินซูลิน ทำให้กลูโคสไม่ถูกพาเข้าสู่เซลล์ ทั้งสองสาเหตุทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงผิดปกติได้ ในระยะแรกของโรคเบาหวาน การควบคุมอาหาร ออกกำลังกาย รวมทั้งการใช้ยาเม็ดลดระดับน้ำตาล จะช่วยแก้ไขภาวะเหล่านี้ได้ แต่เมื่อโรคดำเนินไปเป็นระยะเวลาหนึ่ง จะพบว่าผู้ป่วยจำนวนมาก จะเริ่มใช้ยาเม็ดไม่ได้ผล เนื่องจากตับอ่อนเสื่อมสภาพลงไปเรื่อยๆ จนกระทั่งไม่สามารถสร้างและหลั่งอินซูลินออกมาได้เพียงพอ เป็นเหตุให้ระดับน้ำตาลสูงจนควบคุมไม่ได้ เมื่อถึงระยะนี้จำเป็นต้องได้รับอินซูลินจากภายนอกเพิ่มเติม จึงจะสามารถรักษาระดับน้ำตาลให้กลับมาเป็นปกติได้อีก

อินซูลินเป็นสารประกอบโปรตีน ไม่สามารถรับประทานได้เหมือนยาเม็ดทั่วไป จำเป็นต้องฉีดเข้าใต้ผิวหนัง การฉีดยาที่ถูกต้องตามหลักวิธี เป็นสิ่งสำคัญที่จะต้องได้รับการเรียนรู้และฝึกฝนปฏิบัติ จึงจะป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการฉีดอินซูลินได้

1.1 อินซูลิน คือ ฮอร์โมนสร้างจากเซลล์เล็กๆ ภายในตับอ่อน (เบต้าเซลล์)
1.2 อินซูลิน หลั่งออกมาเมื่อมีการกระตุ้นจากอาหารที่รับประทาน โดยเฉพาะการทำงานของ
อินซูลินในคนปกติ แตกต่างจากผู้ป่วยเบาหวาน
1.3 อินซูลิน ทำหน้าที่นำพากลูโคสเข้าสู่เซลล์ และเผาผลาญเป็นพลังงาน อินซูลินทำหน้าที่เสมือนรถบรรทุกกลูโคสนำไปสู่อวัยวะต่างๆ
1.4 โรค เบาหวาน เกิดจากการขาดอินซูลิน หรืออินซูลินออกฤทธิ์ไม่เพียงพอ ทำให้กลูโคสไม่ถูกพาเข้าสู่เซลล์ ทำให้ระดับกลูโคสในเลือดลดลงช้า
1.5 อินซูลิน ใช้เป็นยารับประทานแทนการฉีดยาเข้าใต้ชั้นผิวหนังไม่ได้ อินซูลินเป็นโปรตีนถูกทำลายได้โดยน้ำย่อยในกระเพาะอาหาร และลำไส้ก่อนจะดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด

2.  การเก็บรักษาอินซูลิน

2.1 อินซูลินที่เก็บไว้ใช้นานๆ ควรเก็บในตู้เย็นที่อุณหภูมิ 4-8 องศาเซลเซียส โดยวางตามชั้นต่างๆ ในตู้เย็น ยกเว้นช่องทำนำแข็ง และบริเวณดวงไฟให้ความสว่างในตู้เย็น ห้ามแช่แข็ง
2.2 อินซูลินที่เปิดฝาแล้วสำหรับใช้ฉีดทุกวัน หากเก็บไว้ที่อุณหภูมิห้อง (30 องศา) จะอยู่ได้นาน 1 เดือน
- เมื่อ เดินทางไกล ไม่ต้องแช่ขวดอินซูลินในกระติกน้ำแข็ง เพียงระวังไม่ใช้ถูกแสงแดด หรือความร้อนอบอ้าว หรือทิ้งไว้ในรถที่มีอุณหภูมิสูง
2.3 ก่อนใช้ตรวจสอบป้ายแสดง วัน เวลา ยาหมดอายุข้างขวด

3.  ชนิดของอินซูลินจำแนกตามการออกฤทธิ์

3.1 อินซูลินออกฤทธิ์ระยะสั้น (น้ำใส)
3.2 อินซูลินออกฤทธิ์ระยะปานกลาง (น้ำขุ่น)
3.3 อินซูลินออกฤทธิ์ระยะยาวนาน (น้ำขุ่น)
3.4 อินซูลินออกฤทธิ์ผสมสำเร็จรูป (น้ำขุ่น)

4.  วิธีเตรียมยา

4.1 อินซูลินชนิดน้ำใส ไม่ต้องคลึงขวดให้น้ำยาคืนรูป
4.2 อินซูลินชนิดน้ำขุ่น ต้องคลึงขวดให้น้ำยาคืนรูปก่อนดูดน้ำยา
- นำขวดอินซูลินวางบนฝ่ามือแล้วคลึงไปมาเบาๆ ห้ามเขย่าขวด จะทำให้เกิดฟองอากาศ
- ในรายที่มือชาควรกำขวดยาไว้ในอุ้งมือ แล้วพลิกข้อมือไปมาเพื่อป้องกันขวด
ลื่นตก
4.3 เตรียมยาฉีดอินซูลิน
- ชนิดขวดเดียว
- ชนิด 2 ขวด

5.  ตำแหน่งที่ฉีดยา

ตำแหน่งที่อินซูลินดูดซึมได้ดีที่สุด คือ บริเวณหน้าท้อง รองลงมา คือ หน้าขาส่วนบน และแขน ตามลำดับ
แต่การดูดซึมของยาจะแตกต่างกันจากปัจจัยต่อไปนี้

- บริเวณหน้าท้อง ใช้ฉีดขณะอยู่ในช่วงการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน
- บริเวณหน้าขา ใช้ฉีดเวลาก่อนนอน แม้ผู้ป่วยจะใช้ปริมาณยาเท่ากันทุกวัน

• ตำแหน่งการฉีดยา
• การประคบความร้อน ความเย็น
• นวดคลึง หรืออบเซาน่า
• การออกกำลังกายกล้ามเนื้อส่วนที่ฉีดยา
• การสูบบุหรี่ ทำให้หลอดเลือดตีบแข็ง ขาดความยืดหยุ่น การดูดซึมของยาจะช้าลง

6.  วิธีฉีดยา

6.1 สาธิตวิธีจับหลอดฉีดยา
6.2 การมีเลือดซึมภายหลังถอนเข็มฉีดยา
วิธีฉีดยาที่นุ่มนวลจะช่วยป้องกันการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อโดยวิธีดังนี้
- ดึง ผิวหนังบริเวณที่จะฉีดยาหรือแยกผิวหนังให้ตึง ใช้มือที่ถนัดจับหลอดฉีดยาให้คล้ายจับดินสอ ให้นิ้วชี้แตะที่ปลายแกนหลอดฉีดยา และเพื่อให้ฉีดยาให้นุ่มนวล ควรวางแขนแนบลำตัว วางข้อมือแนบหน้าท้องหรือบริเวณที่ฉีด แล้วปักเข็มตรงๆ ตั้งฉาก แล้วผลักยาเข้าสู่ชั้นใต้ผิวหนังจนหมด
7.  หลอดฉีดยา

7.1 หลอดฉีดยาสามารถใช้ซ้ำได้หลายครั้ง ขึ้นอยู่กับความพึงพอใจของผู้ป่วยภายหลังฉีดยา สวมฝาครอบหัวเข็มทันที
-  ไม่ควรใช้สำลีชุบแอลกอฮอล์ทำความสะอาดหัวเข็ม ซึ่งเคลือบสารกันฝืดไว้ จะทำให้สารหลุดลอกออก ทำให้ฉีดยาครั้งต่อไปรู้สึกเจ็บหรือมีเลือดออกได้ การใช้หลอดฉีดยาซ้ำหลายครั้งทำให้เกิดภาวะการติดเชื้อน้อยมาก
7.2 การทิ้งและกำจัดเข็มฉีดยาที่ใช้แล้ว
-  หลอดฉีดยาและหัวเข็ม เป็นของมีคมห้ามใช้ร่วมกับผู้อื่น ทิ้งหลอดฉีดยาพร้อมหัวเข็มในภาชนะโลหะมีฝาปิดสนิท ป้องกันการแทงหรือตำผู้อื่น อาจใช้เครื่องมือสำหรับตัด ทำลายหัวเข็มแยกบรรจุเก็บกักของมีคมอย่างปลอดภัย

8.  ความสัมพันธ์ระหว่างการออกฤทธิ์ของอินซูลินและมื้ออาหาร

8.1 ควรฉีดยาก่อนมื้ออาหาร 30 นาที
8.2 ควรมีอาหารมื้อว่าง เพื่อป้องกันระดับน้ำตาลต่ำ
-  คนปกติจะหลั่งอินซูลินภายหลังการรับประทานอาหารและปริมาณอินซูลินจะมากหรือ น้อยขึ้นอยู่กับระดับน้ำตาล ผู้ป่วยควรฉีดอินซูลินก่อนอาหาร 30 นาที เพื่อให้ยาดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด และควรฉีดยาและรับประทานอาหารให้ตรงเวลาทุกวัน ไม่ควรฉีดยาแล้วเดินทาง การจราจรอาจทำให้การรับประทานอาหารล่าช้า

ที่มาเว็บ vcharkarn.com

Thai Share This

Tags: การตรวจวัด ด้วยตนเองที่บ้าน, ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับเบาหวาน, ยารักษาเบาหวาน, เบาหวานกับการออกกำลังกาย, โรคแทรกซ้อนของเบาหวาน